Hội chứng chết sớm EMS/AHPND trên tôm: phòng ngừa và phục hồi ao

Hội chứng chết sớm (Early Mortality Syndrome - EMS), còn được gọi là Hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND - Acute Hepatopancreatic Necrosis Disease), là một trong những dịch bệnh gây thiệt hại nặng nề nhất cho nghề nuôi tôm. Tôm có thể chết 100% chỉ trong 20-30 ngày đầu sau khi thả, khiến nhiều hộ nuôi trắng tay.

EMS/AHPND là gì và cơ chế gây bệnh

EMS/AHPND do vi khuẩn Vibrio parahaemolyticus mang plasmid độc lực (pVA1) gây ra. Khi tôm nuốt phải vi khuẩn này, độc tố PirAB được sản sinh, phá hủy tế bào biểu mô ống gan tụy, khiến gan tụy bị hoại tử nghiêm trọng. Tôm mất khả năng tiêu hóa và chết hàng loạt. Bệnh lây lan qua nguồn nước, dụng cụ và tôm giống mang bệnh.

Dấu hiệu nhận biết EMS/AHPND

Tôm bị EMS có các biểu hiện: gan tụy teo, nhợt màu hoặc có đốm trắng; tôm bỏ ăn, bơi lờ đờ gần mặt nước; ruột rỗng không có thức ăn; phân lỏng, nhợt màu. Bệnh thường xảy ra trong 20-30 ngày đầu sau thả. Tỷ lệ chết tăng nhanh, có thể lên 80-100% trong vài ngày.

Biện pháp phòng ngừa EMS hiệu quả

Phòng ngừa EMS cần: (1) Xử lý nước cấp bằng Chlorine 30 ppm, để 7-10 ngày trước khi thả tôm; (2) Chọn giống SPF, xét nghiệm PCR âm tính với AHPND; (3) Kiểm soát mật độ vi khuẩn Vibrio trong ao (dưới 10³ CFU/mL); (4) Bổ sung men vi sinh Bacillus để cạnh tranh với Vibrio; (5) Không dùng thức ăn tươi sống, cá tạp chưa qua xử lý nhiệt.

Phục hồi ao sau dịch EMS

Khi ao bị EMS: thu gom toàn bộ xác tôm chết, xử lý Chlorine 50-100 ppm toàn ao; không xả nước chưa xử lý ra môi trường; phơi đáy ao tối thiểu 2-3 tuần; cải tạo đáy bằng vôi 1-2 tấn/ha; xét nghiệm lại môi trường và Vibrio trước khi thả lại.

Kết luận

EMS/AHPND vẫn là mối đe dọa thường trực với người nuôi tôm. NAVICO cung cấp men vi sinh Bacillus chuyên dụng và bộ giải pháp kiểm soát Vibrio, giúp người nuôi phòng ngừa EMS từ gốc rễ.